Print Friendly Version of this page pdf
نظرها: 0
0 0
  • (رتبه فعلی 0.0/5 ستار ها) تمامی آرا: 0
  • گزارش /

    آئین عزاداری محرم در بهبهان / از حرکت دسته عزا تا سبک سه سنگ مشهور / عکس

    عصر بهبهان : عزاداري و بزرگداشت فرهنگ عاشورا در بهبهان از قرن پنجم هجري زماني كه عضدالدوله ديلمي پايتخت بهاري خود را بهبهان و شهر «ارگان» قرار داد در اين شهر گسترش پيدا كرد.


    به گزارش خبرنگار عصر بهبهان ، عزاداري و بزرگداشت فرهنگ عاشورا در بهبهان از قرن پنجم هجري زماني كه عضدالدوله ديلمي پايتخت بهاري خود را بهبهان و شهر «ارگان» قرار داد در اين شهر گسترش پيدا كرد.


    حرکت دسته های عزا به نام " کولکی "

    نکته‌ی حائز اهمیت در عزاداری بهبهانی‌ها، نحوه ورود و خروج دسته‌های عزاداری در امامزاده‌هاست؛ به‌گونه‌ای که به هنگام ورود به صحن امامزاده دسته‌های عزادار در قالب گروه‌ها (حلقه‌ها)ی چهار نفری کمر همدیگر را گرفته و با ریتم و‌آهنگی خاص که به آن "کولکی” می‌گویند با سردادن اشعار شورانگیزی همچون: شب قتل است که احوال ندارد زینب، همچو مرغی که پر و بال ندارد زینب یا: ای بی برادر زینب، بی یار و یاور زینب، و یا چگونه من آب روان بنوشم صدای العطش رسد به گوشم و سروده‌هایی از این قبیل، وارد صحن مطهر امامزاده می‌شوند و پس از نوحه‌خوانی و سینه‌زنی آرام و به هنگام خروج از امامزاده با زدن نوعی سینه که به آن "سه سنگ” می‌گویند از صحن امامزاده خارج می‌شوند.


     

    طریقه سینه‌زنی سه سنگ نیز به این صورت است که عزاداران روی زانو می‌نشینند و نوحه‌خوان به‌ آرامی نوحه می‌خواند؛ تا جایی که نوحه وی اوج می‌گیرد و با گفتن کلمه "علی” سینه‌زنان سه بار محکم و متوالی به روی سینه خود می‌زنند و در چندین نوبت این شیوه تکرار می‌شود، سپس در پایان نوحه، نوحه‌سرا با گفتن صلوات، از عزاداران می‌خواهد که امامزاده را ترک کنند.


     


    نوحه مخصوص این سبک سینه‌زنی منسوب به قدیمی‌ترین نوحه‌سرای بهبهان، یعنی میرزا شوقی بهبهانی است. او به درخواست اهالی محله پهلوانان بهبهان نوحه جدیدی می‌سراید که به سه سنگ معروف شد و مورد توجه گروه‌های مختلف سینه‌زنی در بهبهان قرار گرفت. محلات کاروانسرا، پهلوانان و حضرت شاهزاده فضل، محله‌هایی از بهبهان هستند که اهالی آن مشهورترین سینه‌زنی‌های «سه سنگ» را برگزار می‌کنند.


    سبک ملی سه سنگ در عزاداری بهبهان


    یک کارشناس مذهبی در این باره می گوید : از عصر اولين روز محرم و بعد از تعطيلي مغازه‌ها ميادين براي عزاداري فعال مي‌شوند. بعد از پيشرفت دستگاه‌ها و سيستم‌هاي صوتي هر محله دستگاه خود را براي عزاداري آماده مي‌كند. به اين ترتيب از شب اول محرم هيات‌ها به سينه‌زني و روضه‌خواني مي‌پردازند و هر چه اين شب‌ها به شب تاسوعا و عاشورا نزديك‌تر مي‌شوند هيات‌هاي عزاداري منسجم‌تر و بيش‌تر به سمت امامزاده حركت مي‌كنند.




    مختاران در خصوص نوع عزاداري مردم بهبهان گفت: مهم‌ترين و معروف‌ترين نوع سينه‌زني مردم بهبهان "سه سنگ" نام دارد كه عزاداريان سه بار دست‌هاي خود را با ريتم خاصي به سينه مي‌زنند. اين نوع سينه‌زني در ابتدا در بهبهان شكل گرفته و بعد هم به شهرهاي ديگر گسترش پيدا كرد. حتي اين نوع سينه‌زنی در هنگام جنگ در خرمشهر رواج زيادي داشت.


    میرزا شوقی شاعر و خالق سبک اصیل سینه زنی در بهبهان 


    گفتنی است نورعلی یا میرزا قنبر متخلص به شوقی و مشهور به «شوقی بهبهانی» شاعر محبوب عصر ناصری در بهبهان بوده است.

     

    خیرالله محمدیان شاعر بهبهانی در کتاب مجموعه اشعار و شرح احوال و نقد آثار میرزا شوقی بهبهانی می‌نویسد: او با تغزیه‌خوانان و شاعران و مداحان و ذاکران همراهی می‌کرد تا این‌که در سال 1281 هجری قمری (1242 هجری شمسی) که فرهاد میرزا معتمدالدوله والی فارس، حکومت بهبهان را به فرزند اهل قلم و عادل خود یعنی احتشام‌الدوله سلطان اویس میرزا واگذار کرد، این حاکم دانش‌پرور پس از انجام آزمون لازم شوقی را به‌عنوان دبیر خود و همکار میرزا هدایت‌الله شیرازی برگزید و کارهای دیوانی را به آن‌ها سپرد و از آن پس به میرزا شوقی مشهور شد. شوقی تا سال 1298 هجری قمری (1259 هجری شمسی) به این کار مشغول بود.


     

    این شاعر شهیر بهبهانی اواخر عمر نابینا شد و در حدود سال 1305 هجری شمسی وفات یافت و او را در امامزاده ابراهیم (ع) بهبهان به خاک سپردند.

    بنا بر اظهارات خیرالله محمدیان، میرزا شوقی بهبهانی قبل از مرگ، دیوان اشعارش را به مغازه‌داری سپرد که او هم متأسفانه پس از چندی رشته امانت‌داری را برید و اجناسش را در برگ برگ دیوان به مشتریان سپرد تا به این شکل، ناکامی شاعر تکمیل شود و دل‌سروده‌های او به غارت روزگار رود.




    مراسم " حجله و " شو شو روزک "



    مختاران ادامه داد: از نذرهاي ديگر مردم بهبهان باقلا است كه آن را با نان كوچكي به نام "بل بل" بين مردم و عزاداران تقسيم مي‌كنند. البته اين نان قديمي در صورتي كه در پخت آن از خميرمايه استفاده شود كمي نرم و ترش مي‌شود كه در بين مردم به "كوتلک" معروف است. اين دو نوع نذر از قديمي‌ترين نذرهاي بين مردم بودكه اخيرا كمرنگ شده و نذرهايي مثل پلو و خورشت جايگزين آن‌ شده است.


    مختاران به ساير نذور بين مردم بهبهان اشاره كرد و اظهار داشت: بعضي خانواده‌ها هم "حجله" درست مي‌كنند و معتقدند در شب عاشورا حضرت قاسم فرزند امام حسن (ع) در آن شب ازدواج مي‌كند. اين "حجله" را رنگي كرده و با پارچه و شاخه‌هاي نارنج و ليمو تزيين مي‌كنند و روضه‌اي مي‌خوانند كه به "روضه عروسی قاسم" مشهور است.


    وي در خصوص نوع عزاداري مردم بهبهان در روز تاسوعا و عاشورا گفت: در تاسوعا هيات‌ها از صبح به عزاداري مي‌پردازند. بعد ازناهار و استراحت از غروب مجددا عزاداري و سينه‌زني آغاز مي‌شود. در شب عاشورا مردم تمام شب را بيدار مي‌مانند. اين شب بين مردم به "شو شوروزک" معروف است. يعني شبي كه مثل روز مردم در آن فعال هستند و نمي‌خوابند و عزاداري مي‌كنند و تعداد زيادي از مردم شب را براي عزاداري چاي درست مي‌كنند و نذري مي‌دهند. در اين شب ناني بسيار قديمي پخته مي‌شود به نام "تبدو" كه نوعي نان گرد تنوري با كنجد است و با روغن حيواني چرب مي‌شود و به عنوان نذر بين خانه‌ها تقسيم مي‌شود. بعضي خانواده‌ها هم در اين شب حليم درست كرده و با روشن شدن تدريجي هوا  و نزديك صبح آن را بين عزاداران تقسيم مي‌كنند.


    در بهبهان نوحه‌ها انديشه‌محور، تعزيت‌محور، حماسه‌محور و تمثيل‌محور هستند. در نوحه انديشه‌محور پيام‌هاي عاشورا بيان مي‌شود و اين كه زير بار ظلم نرويم. در نوحه تعزيت‌محور به ذكر مصيبت امام حسين اشاره دارد و نوحه حماسه‌محور حالت حماسي امام حسين و يارانش را بيان مي‌كند و در نهايت نوحه تمثيل‌محور يعني استفاده از نمادها و استعاره‌ها در نوحه است. البته در حال حاضر به نوحه‌ها‌يي كه حماسي هستند بيشتر توجه مي‌شود و به سبك‌هاي قديمي كمتر توجه می‌كنند.


    تاریخ انتشار: ۱۸:۲۶:۱۳ | چهارشنبه, ۲۲ / مهر / ۱۳۹۴
    اشتراک گذاری

    دیدگاه دیگران (بدون دیدگاه)...

    Leave a reply

    نام:: _REQ_FIELD
    _CF_EMAIL: غیر فعال
    وبسایت::
    دیدگاه: _REQ_FIELD