• نظرها: 0
  • تاریخ انتشار: ۱۲:۰۳:۲۹ | یکشنبه, ۱۶ / تیر / ۱۳۹۲
  • در خوزستان
  • توسط عصر بهبهان
  • نمایش ها: 657
  • (رتبه فعلی 0.0/5 ستار ها) تمامی آرا: 0
  • Print Friendly Version of this pageچاپ Get a PDF version of this webpagePDF

پرونده زندگی 6 هزار ساله شوش در یونسکو


عصر بهبهان :شهر باستانی شوش از مراکز مهم تمدن قدیم و از معروف ترین شهرهای باستانی دنیا به شمار می رود.


پرونده زندگی 6 هزار ساله شوش در یونسکو

    

عصر بهبهان :شهر باستانی شوش از مراکز مهم تمدن قدیم و از معروف ترین شهرهای باستانی دنیا به شمار می رود.

 

 

 

پرونده محوطه باستانی شوش به عنوان یکی از پرونده‌های تهیه شده از طرف ایران برای بررسی و ثبت در سی‌و‌هشتمین کمیته میراث جهانی یونسکو که در سال 2014 برگزار می‌شود، ارسال شده است.

 

 

 

 

شوش، پایتخت مملکت ایلام و همچنین پایتخت زمستانی امپراتوری هخامنشی بوده است و از نظر فرهنگی با پیشینه بسیار غنی تاریخی اش دوره های متعددی را از پیش تا بعد از دوره اسلامی به خود دیده است و اهمیت فراوانی دارد.

 

تعیین عرصه و حریم مجموعه باستانی شوش از جمله موضوعاتی بوده که در سال های گذشته همواره روی آن بحث های زیادی شده و بالاخره با تلاش کارشناسان این اقدام مهم گرچه خیلی دیرهنگام اما در نهایت به مراحل پایانی خود رسیده و اطلاعات آن نیز برای یونسکو ارسال شده است.

 

در این باره با یعقوب زلقی ناظرباستان شناسی پروژه ثبت جهانی شوش و کارشناس پایگاه میراث فرهنگی این منطقه گفت وگویی انجام دادیم.

 

آخرین اقدام برای ثبت جهانی الحاقات شوش به کجا رسید؟

 

تعیین عرصه و حریم مجموعه باستانی شوش به مراحل پایانی خود رسیده و هر آنچه برای تکمیل اطلاعات علمی پرونده نیاز بود، آماده و به یونسکو برای ثبت در میراث جهانی ارسال شده است.

 

بعد از این اقدامات در چند نوبت ارزیابان یونسکو به ایران می آیند. معتقدیم اطلاعاتی که ارسال شده بسیارخوب و متقن است، بنابراین ارزیابان یونسکو پس از این که مستندات ما را ارزیابی کردند به احتمال زیاد در سال 2014 ثبت جهانی محوطه باستانی شوش را تصویب خواهند کرد.

 

مستندات پرونده شوش راچه کسانی تهیه کردند؟

 

کارشناسان پایگاه میراث فرهنگی وگردشگری شوش با همکاری پایگاه جهانی هفت تپه وچغازنبیل.

 

اطلاعات موجود تا چه حد با معیار هایی که برای ثبت جهانی لازم است تطابق دارد؟

 

این اطلاعات بسیار به معیارهای جهانی نزدیک است. با تلاش های صورت گرفته، مدارک و مستندات بسیار قوی که تهیه شده است خیلی خوشبین هستیم ثبت آن حتما انجام شود، چون سابقه بیش ازیک قرن کاوش، توالی فرهنگی چند هزار ساله و سابقه تاریخی محوطه باستانی شوش، این شهر را در جامعه بین الملل کاملا معرفی کرده است و این نکته به ما بسیار کمک خواهد کرد.

 

در پرونده ارسالی قرار است چه آثاری الحاق شود؟

 

محوطه باستانی شوش شامل چهار قسمت از جمله آکروپل و قلعه شوش، آپادانا، شهر شاهی و شهر پانزدهم و شهر صنعتگران و بخش مجزا شامل کاخ اردشیر می شود. آکروپل، قدیمی ترین بخش این محوطه است که آثار به دست آمده از آن به هزاره چهارم قبل از میلاد برمی گردد. گفتنی است در تپه های اطراف شوش از جمله جعفرآباد، جوی، بندبال و... در برهه ای از زمان مردم به صورت یک اجتماع گردهم می آیند و اولین اجتماعات روستانشینی (یکجانشینی) را در محوطه شوش شکل می دهند و بتدریج با افزایش جمعیت و... محوطه فعلی شوش شکل می گیرد، دوران تمدن ایلامی حدود 2000 سال به طول انجامیده است، سپس سلسله هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان، ساسانیان و نهایتا با دوره اسلامی سکونت در این محوطه پایان می یابد، توالی فرهنگی که ازاواخر هزاره پنجم قبل از میلاد تا قرن هفتم هجری (پایان دوره اسلامی) در این منطقه شکل گرفته بود، متوقف می شود.

 

لازم به ذکر است به دلیل ظرفیت های بسیار قوی از جمله رودخانه های کارون، کرخه، دز و رودخانه شاوور، زمین های بسیار مستعد برای کشاورزی، همجواری با بین النهرین، معادن طبیعی نفت و گاز فراوان و... باعث شده از گذشته تاکنون اقوام مختلف به این منطقه بیایند و از قبل آن مبادلات تجاری و... با دیگر سرزمین ها شکل بگیرد. در واقع می توان گفت آب، لازمه تشکیل تمدن ها بوده است. همان طورکه تمدن مصر با رودخانه نیل، بین النهرین با دجله و فرات و... شکل می گیرند.

 

منظور از شهر پانزدهم چیست؟

 

برای آن که 15 لایه فرهنگی از دوره ایلامی تا دوران اسلامی در آن شناسایی شده است.

 

با توجه به این که خیلی از آثار ازبین رفته فکر می کنید قابلیت ثبت و معیارهای لازم را داشته باشد؟

 

چیزی که اهمیت دارد همان توالی فرهنگی است که به آن اشاره کردم. وقتی می گوییم انسان ها 6000 سال بدون وقفه آنجا زندگی کردند، قطعا ظرفیت هایی آنجا وجود داشته است.

 

تعیین حریم این محوطه ها به کجا رسید؟

 

تعیین حریم محوطه باستانی شوش شامل همه بخش های گفته شده است و اکنون مراحل پایانی خود را برای ابلاغ به سازمان ها طی می کند.

 

با تعیین حریم جدید چه اتفاقی قراراست رخ دهد؟

 

وقتی تعیین حریم شود ما یک عرصه و حریم داریم. عرصه خود بافت مرکزی اثر است، یعنی آن قسمتی که ما هیچ گونه دخل و تصرفی نمی توانیم در آن داشته باشیم. در حریم تقسیم بندی داریم که شامل حریم درجه یک، دو و سه می شود که با توجه به اهمیت آن و آثاری که نزدیک به عرصه وجود دارد، مشخص می شود. با این مهم به شکل قابل توجهی از مشکلات فعلی محوطه کاسته خواهد شد و اشخاص حقیقی و حقوقی بسادگی شرایط فعلی نمی توانند به این محوطه آسیب برسانند، چراکه حدود ما مشخص است. همچنین تکلیف حدود میراثی وغیرمیراثی (اراضی کشاورزی، مسکونی و...) مشخص خواهد شد.

 

برخی باستان شناسان به حفاظت نشدن مناسب و تجاوز به این حریم ها انتقاد دارند. تا چه حد حفاظت از حریم شوش را جدی می دانید؟

 

به هر حال مشکلاتی وجود دارد که ریشه در گذشته دارد. معتقدم مشکلاتی که از قبل وجود داشته به هر دلیل اگر بخواهد در مدت کوتاهی برطرف شود، کار نشدنی است و نیازمند زمان، اعتبار کافی، همدلی مردم و مسئولان و... است؛ پایگاه شوش درحد توان، بضاعت مالی و امکانات موجود دارد این کار را انجام می دهد مثلا در همین سال های اخیر (88 تا 90) ضلع جنوبی محوطه را که بخش آکروپل باشد، فریز کردیم یعنی کاملا بسته شده است.

 

تقریبا نیمی از ضلع شرقی نیز به صورت دیوارهای پیش ساخته (بدون احداث سازه) انجام شده و بقیه کار آن هم در آینده نزدیک صورت خواهد گرفت. ضلع غربی همزمان با ضلع شرقی مراحل محصور کردن را طی می کند. ضلع شمالی هم از قبل محصور شده بود. در مجموع می توان گفت اقدامات انجام شده پایگاه شوش در چند سال گذشته بسیار بیشتر از تلاش های صورت گرفته در ادوار مختلف مدیریتی شوش است.

 

چرا این اقدام بعد از تجاوزهایی که در این حریم ها صورت گرفت، انجام شد؟

 

این برمی گردد به مشکلاتی از قبیل نبود منابع مالی، نیروی انسانی ناکافی و غیرمتخصص، ناهماهنگی و همکاری بین ادارات و سازمان ها که از قبل وجود داشته، ولی اکنون وضع بسیار بهتر شده است.

 

در این سال ها چقدر حفاری غیرمجاز انجام شده است؟

 

نسبت به گذشته بسیار کمتر شده است. در بخشی از محوطه باستانی شوش دوربین مداربسته کار گذاشته شده است.

 

ماموران یگان حفاظت ما نیز در حد توان و بضاعتی که دارند به این مهم نظارت دارند، چون به هر حال محوطه بسیار بزرگ است و به دلیل واقع شدن در مرکز شهر، مشکلات شهری خاص خود را دارد. به هر حال فکر می کنم پیشرفت بسیارخوبی حاصل شده است.

 

موزه شوش چقدر با استاندارد های روز مطابق است؟

 

ساخت این موزه برمی گردد به بیش از50 سال پیش و معیارها و استانداردهای آن زمان، از نظر مطابقت با معیارهای امروزی فاصله زیادی دارد. مساحت زیربنایی آن بسیار کم و آثار نمایش داده شده به دلیل نبود فضا ناچیز است. آخرین چیدمان اشیای تاریخی موزه شوش برمی گردد به سال 83 که بنده انجام داده ام و از آن زمان تاکنون هیچ گونه جابه جایی و اشیای جدیدی به این موزه افزوده نشده است.

 

در کل می توان گفت ظرفیت تاریخی اشیای شوش، خیلی بیشتر از وضع نمایش داده شده آثار درون موزه فعلی است که وجود دارد. شاید اگر چند صد موزه در سطح کشورهم احداث شود، اشیای باستانی موجود در انبارهای شوش این ظرفیت را دارد که همزمان همگی این موزه های جدید را پوشش دهد.

 

 

جام جم

دیدگاه دیگران (بدون دیدگاه)...

Leave a reply

نام:: _REQ_FIELD
_CF_EMAIL: غیر فعال
وبسایت::
دیدگاه: _REQ_FIELD

اشتراک
  • Twitter
  • del.icio.us
  • Digg
  • Facebook
  • Technorati
  • Reddit
  • Yahoo Buzz
  • StumbleUpon